Na początek przypomnienie kilku dość oczywistych kwestii.
Sprawa przeciwko bankowi jest sprawą cywilną, co oznacza, że do jej zainicjowania niezbędne jest wystąpienie z pozwem. Pozew ten składa się do sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy. Właściwość sądu określają przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Po złożeniu pozwu sąd bada go pod kątem formalnym i jeżeli wszystkie wymogi zostały spełnione, zarządza jego doręczenie pozwanemu zakreślając jednocześnie czas na złożenie przez niego odpowiedzi na pozew, w której przedstawi on swoje stanowisko, poda wszelkie argumenty na jego poparcie oraz zgłosi wnioski dowodowe.
Następnie sąd może zarządzić dalszą wymianę pism procesowych, po czym powinien przystąpić do wyznaczenia rozprawy. Teoretycznie zdarzyć się może, że sąd wyznaczy wcześniej posiedzenie przygotowawcze, którego podstawowym celem jest rozwiązanie sporu bez potrzeby prowadzenia dalszych posiedzeń, zwłaszcza rozprawy. Natomiast w przypadku, gdy sporu nie uda się rozwiązać, na posiedzeniu przygotowawczym sporządza się z udziałem stron plan rozprawy, który obligatoryjnie zawierać powinien rozstrzygnięcie Sądu co do wniosków dowodowych stron, zastępując w tym przedmiocie postanowienie dowodowe. Jednakże w praktyce, a już zwłaszcza w sprawach frankowych sądy rzadko korzystają z tej możliwości wiedząc, że w niektórych sprawach posiedzenie przygotowawcze ma bardzo niewielkie szanse na wypracowanie ugody.
O wyznaczeniu rozprawy sąd zawiadomi Ciebie oraz twojego pełnomocnika stosownym zarządzeniem.
Ile czasu będę czekał na termin rozprawy?
Czas oczekiwania na termin pierwszej rozprawy frankowej może być bardzo zróżnicowany, ponieważ zależy od kilku czynników:
- sądu rozpoznającego sprawę- obłożenie sprawami sądów rozpoznających sprawy może być bardzo różne, z uwagi na fakt, że większość banków posiadających umowy kredytowe denominowane i indeksowane do CHF posiada swoją siedzibę w Warszawie, decydując się na wytoczenie powództwa według siedziby pozwanego, musisz liczyć się z długim czasem oczekiwania na termin, liczonym nawet w latach, ponieważ wydziały cywilne Sądu Okręgowego w Warszawie są bardzo mocno obciążone sprawami frankowymi. Decydując się na złożenie pozwu do sądu według innej właściwości (miejsca zamieszkania konsumenta, zawarcia umowy, o ile są one poza właściwością miejscową SO w Warszawie) z reguły możesz liczyć na szybszy czas wyznaczenia rozprawy, będzie to od kilku do kilkunastu miesięcy od daty złożenia pozwu,
(AKTUALIZACJA: OD 15 KWIETNIA 2023 R. W SPRAWACH DOTYCZĄCYCH KREDYTÓW INDEKSOWANYCH, WALORYZOWANYCH I DENOMINOWANYCH DO WALUTY OBCEJ, KTÓRE ZOSTAŁY WYTOCZONE PRZEZ KONSUMENTA. W OKRESIE 5 LAT OD DNIA WEJŚCIA W ŻYCIE TEJ USTAWY, POWÓDZTWO KONSUMENTA O ROSZCZENIE ZWIĄZANE Z ZAWARCIEM UMOWY KREDYTU WALORYZOWANEGO, DENOMINOWANEGO LUB INDEKSOWANEGO DO WALUTY INNEJ NIŻ WALUTA POLSKA, W TYM O USTALENIE ISTNIENIA LUB NIEISTNIENIA WYNIKAJĄCEGO Z NIEJ STOSUNKU PRAWNEGO, O USTALENIE BEZSKUTECZNOŚCI POSTANOWIEŃ TEJ UMOWY LUB O ZWROT ŚWIADCZEŃ ZWIĄZANYCH Z JEJ ZAWARCIEM, WYTACZA SIĘ WYŁĄCZNIE PRZED SĄD, W KTÓREGO OKRĘGU POWÓD MA MIEJSCE ZAMIESZKANIA) CZYTAJ WIĘCEJ: Jaki sąd jest właściwy w sprawie o kredyt frankowy? Gdzie złożyć pozew przeciwko bankowi? – Piotr Kopczyński (kopczynski-kancelaria.pl)
- ilości spraw cywilnych w danym sądzie- im większe obłożenie sądu innymi niż frankowe sprawami cywilnymi- o zapłatę, rozwód itp. tym dłużej będziesz czekał na termin,
- istnienia czynników losowych- niestety ale zdarza się, że masz już wyznaczony upragniony termin rozprawy, po czym dzień wcześniej, albo nawet tego samego dnia dowiadujesz się, o jej zdjęciu z wokandy, z powodu np. choroby sędziego. Tego typu sytuacje w sądach są niestety stosunkowo częste i powodują konieczność odroczenia rozprawy nawet o kilka cennych miesięcy,
- tego czy sąd zdecyduje się na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, tj. bez udziału stron (sąd ma taką możliwość, o ile w pozwie nie zdecydowałeś się wnosić o wyznaczenie rozprawy), wówczas rozprawy w ogóle nie będzie, a o wyroku dowiesz się pocztą/z Portalu Informacyjnego Sądu.
Czy muszę być obecny na rozprawie?
Pamiętaj, że zasadą jest, że strona ma prawo wziąć udział w rozprawie, zaś ten jest obowiązkowy, gdy Sąd tak wskaże. Jeśli sąd zdecyduje, że Twój udział osobisty jest konieczny, zostaniesz o tym poinformowany w zawiadomieniu o terminie. Zawiadomienie o terminie otrzymasz z sądu. Zazwyczaj taka informacja brzmi: „stawiennictwo strony jest obowiązkowe”. Jeśli otrzymasz takie wezwanie na pierwszy termin rozprawy z pewnością sąd będzie chciał Cię przesłuchać informacyjnie.
Jeśli w Twoim zawiadomieniu o terminie rozprawy nie będzie takiej informacji? Wtedy możesz, ale nie musisz być obecny na rozprawie.
A co, jeśli z jakiś przyczyn nie możesz być obecny na terminie rozprawy, w której Twój udział był obowiązkowy? Wówczas sam albo przez pełnomocnika powinieneś usprawiedliwić swoje niestawiennictwo.
Jak przygotować się do rozprawy?
Kiedy masz już wyznaczony termin rozprawy warto się do niej dobrze przygotować.
Przed sprawą warto sobie przypomnieć podstawowe fakty dotyczące sprawy oraz okoliczności zawarcia umowy z bankiem. W tym celu można np. przeczytać pozew i spróbować sobie odpowiedzieć na podstawowe pytania, które podaję poniżej:
- kiedy zawarto umowę, w jakim celu, na jaką kwotę, dlaczego kredytobiorca wybrał ten rodzaj kredytu?
- czy kredytobiorca w dniu podpisania umowy prowadził działalność gospodarczą, jeśli tak to czy zaciągnięty kredyt był na potrzeby prowadzonej działalności?
- ile było spotkań w oddziale banku przed zawarciem umowy?
- z kim kredytobiorca się spotykał i o czym rozmawiał?
- jakie informacje na temat umowy przedstawili pracownicy przed zawarciem umowy?
- czy pracownicy banku poinformowali kredytobiorcę o ryzyku walutowym i zrobili to w sposób dostateczny, oraz zrozumiał?
- czy pracownik banku przed zawarciem umowy przedstawiał symulacje wzrostu rat i salda zadłużenia w przypadku zmiany kursu?
- czy kredytobiorca wnioskował o kredyt w PLN oraz posiadał zdolność kredytową w złotych?
- czy bank wyjaśnił, w jaki sposób ustala kurs kupna i sprzedaży CHF?
- czy bank wyjaśnił, w jaki sposób bank ustala saldo zadłużenia w CHF czy też przelicza kwotę kredytu z CHF na złotówki?
- czy bank wyjaśnił, na czym polega tzw. ,,spread’’?
- czy kredytobiorca negocjował jakiekolwiek postanowienia umowy. A jeśli tak, to które?
- czy przed podpisaniem umowy bank przedstawił kredytobiorcy projekt umowy oraz regulamin?
- czy zawierane były aneksy do umowy, w szczególności dotyczące możliwości spłaty kredyt bezpośrednio we frankach szwajcarskich?
- jakie jest obecne saldo zadłużenia kredytobiorcy?
- czy kredytobiorca jest świadomy skutków unieważnienia umowy (obowiązku zwrotu kapitału otrzymanego od banku) i jest w stanie ponieść ekonomiczne skutki unieważnienia umowy?
Nie ma sensu przygotowywać sobie odpowiedzi czy też uczyć się ich na pamięć. Nie przewidzimy o co dokładnie zapyta nas sąd i pełnomocnik strony przeciwnej, a poza tym wypadnie to dziwnie i sztucznie. Należy odpowiadać na pytania i mówić to co wiemy, swoimi słowami.
Ze swoim pełnomocnikiem możesz za to przygotować listę pytań, którą ci zada i zastanowić się przed rozprawą nad tymi pytaniami. Ich treść powinna w dużym stopniu pokrywać się z pytaniami sądu.
Ponadto nie należy zapominać o kwestiach podstawowych tj. o sprawdzeniu drogi do sądu oraz zaplanowaniu podróży.
Dobrym zwyczajem jest stawienie się w budynku sądu około 15 minut przed rozprawą, ponieważ w ten sposób mamy czas na poddanie się kontroli przed wejściem do budynku, pozostawienie okryć wierzchnich w szatni, oraz odnalezienie sali rozpraw. Powyższe jest tym istotniejsze, jeżeli po raz pierwszy udajemy się do siedziby sądu. Nie ma bowiem nic gorszego niż stawienie się w sądzie na 2 minuty przed rozprawą i nerwowe szukanie sali, która może znajdować się gdzieś w bocznym korytarzu, za drzwiami, na V piętrze budynku…
Ponadto pamiętajmy o zabraniu ze sobą:
- ważnego dowodu osobistego, celem sprawdzenia naszej tożsamości,
- zawiadomienia o terminie rozprawy, na którym będziemy mogli sprawdzić godzinę i salę rozpraw
Zachowanie na sali
Wchodząc na salę należy bezwzględnie wyłączyć telefon komórkowy. Nie ma dla sądu nic bardziej drażniącego niż sygnał telefonu komórkowego w czasie ważnego przesłuchania. Tego typu zachowanie zostanie odebrane jako brak szacunku do powagi urzędu i przysporzy nam jedynie zupełnie niepotrzebnych komentarzy sądu i stresu.
Teraz kilka zasad zachowania w trakcie rozprawy:
- do składu sędziowskiego zwracaj się zawsze „Wysoki Sądzie”, lub ,,Proszę Sądu’’;
- pamiętaj, że nawet jeżeli w danym momencie odpowiadasz na pytania twojego pełnomocnika, albo pełnomocnika banku, powinieneś zawsze zwracać się ze swoją odpowiedzią do sądu, ponieważ to on jest gospodarzem procesu i to on wydaje wyrok w twojej sprawie. Odpowiadanie na pytania pełnomocników to nie jest zatem dyskusja z adwokatem/radcą prawnym, tylko część przesłuchania, a adresatem twoich wypowiedzi zawsze jest sąd;
- do swojego pełnomocnika, jak również pełnomocnika strony przeciwnej zwracaj się „Panie Mecenasie/Pani Mecenas” albo „Panie pełnomocniku/Pani pełnomocnik”, pamiętaj że stroną sporu jest bank, a nie jego adwokat/radca prawny, więc powstrzymaj się przed złośliwościami;
- ubierz się elegancko, bez przesadnej ekstrawagancji;
- kiedy zwracasz się do sądu lub też sąd zwraca się do Ciebie, wstań;
- to samo zrób gdy sąd ogłasza wyrok.
Przebieg rozprawy
Rozprawa zaczyna się od wywołania sprawy polegającego na wezwaniu przez protokolanta (albo w niektórych sądach przez system elektronicznego wywoływania spraw) wszystkich oczekujących na sprawę cywilną przed salą rozpraw. Następnie strony i ewentualnie inni wezwani na rozprawę, jak np. świadkowie zajmują swoje miejsca i następuje sprawdzenie obecności. Jako powód zasiadasz po prawicy Sądu, tj. po lewej patrząc na wprost stołu sędziowskiego, obok swojego pełnomocnika, o ile takiego posiadasz.
Po sprawdzeniu obecności sąd zapyta strony jakie jest ich aktualne stanowisko w sprawie, po czym przystępuje do podjęcia rozstrzygnięć w przedmiocie przeprowadzania dowodów. W zależności od sprawy może ono zakończyć się na przesłuchaniu stron, a czasem również świadków i włączeniu w poczet materiału dowodowego dokumentów przedłożonych przez strony, albo też sąd zdecyduje się na przeprowadzenie innych środków dowodowych.
Przystępując do przesłuchania w charakterze strony, zostaniesz wezwany do powstania i zajęcia miejsca przy barierce na środku sali. Sąd najpierw sprawdzi twoją tożsamość, a następnie pouczy cię o obowiązku mówienia prawdy.
W Kodeksie postępowania cywilnego nie została określona kolejność zadawania pytań osobom słuchanym. Zazwyczaj jednak to sąd zadaje pytania stronom jako pierwszy, a następnie kolej na zadawanie pytań ma pełnomocnik osoby przesłuchiwanej. Zdarzają się jednak sędziowie, którzy w przypadku posiadania przez stronę pełnomocnika od razu dają mu możliwość zadawania pytań, ze swojej strony poprzestając na zadawaniu pytań uzupełniających. Po pytaniach ze strony sądu i twojego pełnomocnika przyjdzie kolej na pytania zadawane przez pełnomocnika banku.
Tak jak wspomniałem wcześniej, nie ma sensu uczyć się odpowiedzi na pamięć układając przed rozprawą rozbudowane listy pytań, zabezpieczając się na każdą ewentualność. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że od zawarcia umowy i nabycia nieruchomości na którą kredyt był zaciągnięty upłynęło już zwykle kilkanaście lat i pewnych szczegółów możesz albo w ogóle nie pamiętać, albo pamiętać niedokładnie. Odpowiadając na pytania trzymaj się po prostu tematu i mów to co wiesz, własnymi słowami.
Po zakończeniu twojego przesłuchania możesz powrócić na swoje miejsce i kontynuować uczestnictwo w rozprawie. Jeżeli w sprawie pozostały jeszcze do przeprowadzenia jakieś czynności, sąd przystąpi do ich procedowania. Po ich zakończeniu sąd udziela głosu stronom i następnie zamyka rozprawę. W tym momencie mają miejsce mowy końcowe, w których strony podsumowują swoje stanowisko w sprawie i przebieg postępowania dowodowego. Jako pierwszy głos przysługuje stronie powodowej. Należy dodać, że niezależnie od posiadania pełnomocnika, jako stronie zawsze przysługuje ci prawo do wypowiedzenia się w przedmiocie sprawy.
Kiedy poznam wyrok?
Po wysłuchaniu głosów stron i zamknięciu rozprawy sąd informuje kiedy nastąpi ogłoszenie wyroku. Ogłoszenie może nastąpić albo po krótkiej przerwie, albo może też zostać odroczone, zwykle o tydzień-dwa tygodnie. Udział w ogłoszeniu wyroku nie jest obowiązkowy, a twoja nieobecność nie wpływa w żaden sposób na treść rozstrzygnięcia. Ogłaszając wyrok sąd podaje również krótkie ustne motywy rozstrzygnięcia, albo też co jest zdecydowanie rzadsze, może wygłosić od razu ustne uzasadnienie wyroku.
Kończy to postępowanie przed sądem pierwszej instancji i od treści wyroku oraz stosunku do niego stron zależą dalsze kroki. Wobec faktu, że to kredytobiorcy najczęściej wygrywają sprawy przed sądem I instancji zazwyczaj oznacza to oczekiwanie na decyzję banku w kwestii wniesienia apelacji.
Z mojego doświadczenia wynika, że banki najczęściej decydują się na wniesienia apelacji, co inicjuje postępowanie przed sądem drugiej instancji. Jest ono jednakże znacznie krótsze i rzadko kiedy skutkuje koniecznością przesłuchania stron, co oznacza, że twój udział na rozprawie jest nieobowiązkowy.
Podsumowanie
Jak widać, uczestnictwo w rozprawie cywilnej nie jest tak straszne jak mogłoby się wydawać. Pamiętaj, że sąd zdaje sobie sprawę z tego, że pewnych okoliczności możesz nie pamiętać i prawdopodobnie odczuwasz stres związany z niekomfortową sytuacją w jakiej się znalazłeś.
Nieprzyjemnie odczucia można jednak zminimalizować, pamiętając o wcześniejszym przygotowaniu się do uczestnictwa w rozprawie i podróży do sądu.
Należy również pamiętać, że w sprawie przeciwko bankowi decydujące znaczenie ma treść umowy (oraz ewentualnych aneksów) i pozostałej dokumentacji kredytowej, natomiast przesłuchanie strony to tylko ich uzupełnienie.
