Samo stwierdzenie nieuregulowania zobowiązania podatkowego jest niewystarczające by uznać, iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością była niewypłacalna, w związku z czym jej członek zarządu zobowiązany miał być do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Taki wniosek płynie z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2023 r. wydanego w sprawie prowadzonej pod sygnaturą III FSK 2467/21.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym.
PRZEBIEG POSTĘPOWANIA PRZED ORGANAMI PODATKOWYMI I WSA
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście decyzją z dnia 22 września 2017 r. nr 1435.SEW-2.4120.56.17.KK orzekł o odpowiedzialności solidarnej mojego klienta jako prezesa zarządu wraz ze spółką ,,B. Sp. z o.o. w likwidacji’’ za zaległości tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. w kwocie 136 177 zł wraz z odsetkami za zwlokę liczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 72 088 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 11 547,40 zł. Zdaniem Naczelnika zaistniały przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na Prezesa Zarządu gdyż egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna a mój klient nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, pomimo przesłanek do wystąpienia z takim wnioskiem.
Mój klient, działający jeszcze na tym etapie samodzielnie, odwołaniem z dnia 25 października 2017 r. wniósł o powtórne rozpatrzenie sprawy ze względu na pominięcie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście istotnych elementów mających wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podniósł on, że w sytuacji, w której kondycja finansowa spółki była dobra, spółka posiadała znaczące obroty i środki finansowe, brak było podstaw do stwierdzenia upadłości spółki, a samo nieuiszczenie podatku było skutkiem błędu księgowej.
Decyzją z 20 marca 2018 r. nr 1401-IEW-1.4120.32.2017.AM Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. Mój klient ponownie samodzielnie, skargą z dnia 25 kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zakwestionował zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 roku WSA w Warszawie oddalił w całości skargę mojego klienta. Sąd uznał, że w sprawie, w zaskarżonej decyzji przedstawiono wyczerpująco wszystkie okoliczności stanu faktycznego, stan faktyczny ustalono prawidłowo oraz należycie oceniono materiał dowodowy. W jego ocenie organy podatkowe trafnie uznały, że zaistniały przesłanki przeniesienia odpowiedzialności, zaś Skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających zwolnienie go od odpowiedzialności. W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak było w sprawie przejawów naruszeń zarówno prawa materialnego jaki procesowego wskazanych w skardze.
W tym momencie zostałem ustanowiony pełnomocnikiem mojego klienta i od tego wyroku wniosłem skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
MOJA SKARGA KASACYJNA DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO
Mój pierwszy zarzut, jaki zawarłem w skardze, dotyczył naruszenia prawa materialnego, w postaci art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. Polegało ono na błędnym przyjęciu, że przewidziana w tym przepisie przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe nie może zostać zastosowana w niniejszej sprawie, podczas gdy w momencie kiedy skarżący jako członek zarządu spółki B. sp. z o.o. przestał pełnić tę funkcję, istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), co uległo zmianie dopiero w momencie, kiedy nie pełnił on już tejże funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań, w związku z powyższym spełniona została przesłanka wykazania braku winy skarżącego za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie.
W swojej argumentacji wykazałem, że ten fragment przepisu art. 116 par. 1 ordynacji podatkowej, w którym postanowiono, że członka zarządu wyłącza od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., wykazanie przez niego, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, należy rozumieć w ten sposób, że jedynie w przypadku gdy członek zarządu miał wpływ na dokonanie we właściwym czasie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowanie zapobiegającego upadłości, a nie nastąpiło w tym czasie zgłoszenie takiego wniosku lub wszczęcie takiego postępowania, od odpowiedzialności tej wyłączyć go może jedynie wykazanie, że nie nastąpiło to z jego winy. Odwołanie w ramach tej normy do wykazania braku winy członka zarządu spółki za niepodjęcie określonych w niej działań, a więc okoliczności wolicjonalnych, wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca uznał, że członek zarządu nie może ponosić odpowiedzialności za okoliczności, na które nie miał jakiegokolwiek wpływu.
W mojej ocenie, w 2012 roku brak było obiektywnych podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość, w związku z czym spełniona została przesłanka wskazana w art. 116 § 1 o.p. tj. wykazania braku winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie.
Samo formalne stwierdzenie przez WSA i organy podatkowe nieuregulowania przez B. sp. z o.o. podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 rok, było zatem niewystarczające do stwierdzenia niewypłacalności spółki datowanej na kwiecień 2012.
CO ZROBIŁ NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY
Już ten pierwszy zarzut został uznany przez NSA w wyroku z dnia 11 października 2023 r. wydanym w sprawie prowadzonej pod sygnaturą III FSK 2467/21 za zasadny, w związku z czym zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu swojego wyroku NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji pominął w swojej ocenie okoliczność, na którą skarżący wskazywał w toku całego postępowania, że w czasie kiedy pełnił funkcję członka zarządu spółki B. sp. z o.o. – jakkolwiek istniały zaległości podatkowe spółki – to jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego).
Skarżący w toku postępowania zmierzał do wykazania, że powyższe uległo zmianie dopiero w momencie, kiedy nie pełnił on już funkcji członka zarządu i nie miał wpływu na podjęcie stosownych działań, w związku z czym spełniona miała zostać przesłanka wykazania braku winy skarżącego za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie.
Wobec twierdzenia Sądu pierwszej instancji, że w sprawie ,,zaistniała sytuacja, w której zarząd Spółki był zobowiązany do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, czego jednak nie uczynił’’ należy stwierdzić, iż ustalenie takie – w świetle stanowiska prezentowanego przez Skarżącego w toku postępowania – uznać należy za przedwczesne. Należy bowiem dokonać zestawienia sytuacji finansowej spółki w momencie nieuiszczenia zobowiązania podatkowego z brakiem płatności podatku i ocenić przyczynę takiego działania. Należy określić, jaka była płynność finansowa spółki w tamtym momencie. Ogólnikowe rozważania Sądu pierwszej instancji niewiele w tym zakresie wyjaśniają. Jeżeli, jak tłumaczy Skarżący, sytuacja Spółki była w tym momencie dobra, zaś jedyną przyczyną w uchybieniu płatności podatku jest błąd księgowej, wówczas nie sposób mówić, że spółka była niewypłacalna. Brak stosownych rozważań w tym zakresie czyni stanowisko Sądu przedwczesnym.
Naczelny Sąd Administracyjny ponownie podkreślił, że że regulacja prawna stanowiąca o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich odnosi się do przesłanki niewypłacalności, natomiast w niniejszej sprawie WSA przedstawił argumentację, jakby była ona tożsama z faktem niewpłacenia zobowiązania podatkowego. Samo stwierdzenie nieuregulowania zobowiązania podatkowego jest niewystarczające by uznać, iż spółka była niewypłacalna, w związku z czym jej członek zarządu był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
PRZEKAZANIE SPRAWY DO PONOWNEGO ROZPOZNANIA WOJEWÓDZKIEMU SĄDOWI ADMINISTRACYJNEMU
W związku z powyższym po przekazaniu sprawy do WSA wyrokiem z dnia 07 marca 2024 r. wydanym w sprawie pod sygnaturą akt: III SA/Wa 2635/23 uchylił on zaskarżoną decyzję i zlecił organowi podatkowemu dokonanie dokładnej oceny analizy sytuacji finansowej spółki w okresie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącego, biorąc pod uwagę czy nieuiszczenie zobowiązania podatkowego było tylko wynikiem nieprawidłowości spoczywającej po stronie księgowej, czy też wynikało z rzeczywistej niemożliwości uiszczenia takiego zobowiązania przez podatnika. Od wyroku tego nie wpłynęła skarga kasacyjna.
Treść wyroku NSA dostępna jest pod poniższym adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/0E92688410.
Powiązane wpisy:
Ważna zmiana dla przedsiębiorców w kwestii rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w transakcjach handlowych
Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych
Kwotowe ,,ograniczenie’’ reprezentacji w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.
Czy zawsze można kłamać we własnej sprawie? Granice prawa do obrony na pewnym przykładzie.