Już 12 lutego 2026 r., zapadnie pierwszy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ws. dotyczącej WIBOR-u. Jest to sprawa C 471/24, prowadzona wskutek skierowania do TSUE pytań prejudycjalnych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, który zajął się kwestią zgodności z prawem umowy kredytu hipotecznego w złotych polskich zawartej z PKO BP S.A. w 2019 r.
O sprawie pisałem wcześniej w tych artykułach:
WIBOR pod lupą TSUE: Co oznacza nadchodząca opinia Rzecznika Generalnego?
Kredyty z WIBOR do zakwestionowania? Najnowsza opinia Rzecznika Generalnego TSUE (C-471/24)
DOTYCHCZASOWY PRZEBIEG POSTĘPOWANIA
Sąd Okręgowy w Częstochowie skierował do TSUE cztery pytania prejudycjalne, w tym:
- Czy sądy krajowe mogą badać postanowienia umów kredytowych dotyczące zmiennego oprocentowania opartego o WIBOR?
- Czy takie postanowienia podlegają kontroli pod kątem przejrzystości i zrozumiałości dla konsumenta?
- Czy brak pełnej i jasnej informacji o ryzyku WIBOR może oznaczać, że klauzula jest nieuczciwa i narusza dobre obyczaje?
- Jeśli klauzula WIBOR zostanie uznana za abuzywną – czy umowa kredytowa może dalej funkcjonować tylko w formule opartej o marżę banku („margin-only”), czy też staje się nieważna w całości?
11 września 2025 r. rzeczniczka Generalna Laila Medina wydała opinię, w której wskazała, że warunki umowne przewidujące zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym WIBOR podlegają kontroli na gruncie dyrektywy 93/13, o ile przepisy krajowe nie nakładają wprost obowiązku stosowania tego konkretnego wskaźnika. Polski ustawodawca określił jedynie ramy konstrukcji oprocentowania zmiennego (wskaźnik + marża), nie przesądzając o obligatoryjności stosowania WIBOR 6M.
Zdaniem Rzeczniczki, wymóg „przejrzystości” warunków umownych (art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13) obejmuje nie tylko formalną jasność zapisu, ale również obowiązek zapewnienia konsumentowi realnej możliwości zrozumienia mechanizmu kształtowania oprocentowania.
Rzeczniczka podkreśliła, że zgodnie z dyrektywą 93/13 sąd krajowy, stwierdzając brak przejrzystości, może dokonać kontroli nieuczciwego charakteru klauzuli. Jeżeli klauzula okaże się nieuczciwa, powinna zostać wyłączona z umowy, chyba że utrzymanie umowy bez niej byłoby niemożliwe.
Rzeczniczka podkreśliła jednocześnie, że przedmiotem kontroli nie może być sam wskaźnik WIBOR.
Rzecznik Generalna TSUE uznała zatem za dopuszczalne samo badanie postanowień umowy odnoszących się do WIBOR-u pod kątem ich zgodności z dyrektywą Rady 93/13/EWG. Wcześniej, część środowiska prawniczego w ogóle wykluczała taką możliwość stojąc na stanowisku, że WIBOR jest legalnym wskaźnikiem z mocy samego prawa i z tego względu nie może on podlegać takiej kontroli.
Rzecznik Generalna wskazała, że podstawą stanowiska wyrażonego w jej opinii jest to, że ani przepisy polskie, ani unijne nie przewidują obowiązku stosowania stawki WIBOR jako wyłącznej podstawy ustalania stawki zmiennego oprocentowania kredytu.
Skoro zatem nie ma obowiązku ustawowego wprowadzania do umów kredytowych odniesienia do stawki WIBOR, to nic nie stoi na przeszkodzie badaniu sposobu, w jaki odniesienie do tego wskaźnika pojawiło się w umowie.
Opinia Rzecznika nie wiąże TSUE, jednakże często późniejsze rozstrzygnięcie jest z nią zbieżne.
JAKIE ZNACZENIE BĘDZIE MIAŁ WYROK?
Należy od razu wyjaśnić jedną sprawę- TSUE nie zajmuje się legalnością WIBOR-u samego w sobie, który uznawany jest za legalny wskaźnik, a jedynie to, w jaki sposób zaimplementowano go do umowy, w szczególności czy mechanizm ten został wyjaśniony konsumentowi, pod kątem konsekwencji ekonomicznych związanych z jego zmianą.
W przypadku, w którym TSUE wyda korzystny dla kredytobiorców wyrok, kredytobiorcy zyskają silny argument w walce o wyeliminowanie postanowień dotyczących określenia wysokości stawki zmiennego oprocentowania opartych o WIBOR ze swoich umów kredytowych.
Wiązać może się to na przykład z:W przypadku, w którym TSUE wyda korzystny dla kredytobiorców wyrok, kredytobiorcy zyskają silny argument w walce o wyeliminowanie postanowień dotyczących określenia wysokości stawki zmiennego oprocentowania opartych o WIBOR ze swoich umów kredytowych.
Wiązać może się to na przykład z:
- usunięciem stawki WIBOR z umowy kredytowej przy pozostawieniu oprocentowania opartego wyłącznie na marży banku (tzw. ,,margin-only”). Dla kredytobiorcy oznacza to obniżenie wysokości raty kredytu i odpadnięcie ryzyka zmiennej stopy procentowej w przyszłości (odpadnięcie ryzyka wzrostu raty kredytu).
- nieważnością umowy kredytu: jeśli sąd uzna, że po wyeliminowaniu WIBOR-u umowa nie może dalej obowiązywać, jest ona traktowana tak jakby nie została nigdy zawarta, a zatem nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Po stronie kredytobiorcy powstaje roszczenie o zwrot wszystkiego co w wykonaniu wadliwej umowy świadczył na rzecz banku. Po stronie banku powstaje roszczenie o zwrot wypłaconego konsumentowi kapitału. W praktyce kredytobiorca odzyskuje wszystko, co wpłacił ponad kwotę kapitału. W przypadku, w którym sąd uzna, że stwierdzenie nieważności umowy pociągnęłoby dla konsumenta zbyt dotkliwe skutki ekonomiczne (głównie wówczas, w której suma wpłat dokonanych na rzecz banku jest niższa niż kwota oddanego konsumentowi do dyspozycji kapitału) sąd może wyjątkowo za zgodą konsumenta uznać, że umowa obowiązuje w pozostałym zakresie, bez postanowień uznanych za niedozwolone.
PODSUMOWANIE
PNadchodzący wyrok, niezmiernie ważny, choćby z tego względu, że pierwszy, jest jedynie początkiem serii zbliżających się rozstrzygnięć dot. wskaźnika WIBOR. W TSUE procedowane są już 3 inne sprawy:
C-586/25 – pytanie prejudycjalne Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie dotyczące przejrzystości i równowagi stron w umowie kredytu opartego na wskaźniku WIBOR;
C-607/25 – pytanie prejudycjalne Sądu Okręgowego w Krakowie, odnoszące się do granic ryzyka kredytobiorcy i możliwości obciążenia konsumenta nieograniczonym wzrostem oprocentowania;
C-630/25 – wniosek skierowany przez Sąd Okręgowy w Warszawie we wrześniu 2025 roku, dotyczący tego, czy bank mógł stosować wskaźnik tworzony na podstawie deklaracji samych banków, bez publicznego nadzoru i przejrzystej metodologii.
O sprawach tych będę na bieżąco informował.
Jeżeli mają Państwo pytania dotyczące swojej umowy, zachęcam do kontaktu
Powiązane wpisy:
Nowy wyrok TSUE: Sankcja kredytu darmowego i Twoje prawa jako pożyczkobiorcy
Czy bank może pozywać o zwrot kapitału w 2026r.?
Kredyty z WIBOR do zakwestionowania? Najnowsza opinia Rzecznika Generalnego TSUE (C-471/24)
Wyrok C-746/24: TSUE o kosztach postępowania w sprawach o zwrot kapitału. Kolejna duża porażka banków.