Tak jak zapowiadałem w poprzednim wpisie:
22 stycznia 2026 r. kolejny wyrok TSUE (C-902/24, Herchoski) ws. frankowiczów. Potrącenie, wezwanie do zapłaty ,,na wszelki wypadek’’, koszty procesu.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał dziś kolejne ważne rozstrzygnięcie w sprawach frankowych.
CO WYNIKA Z NAJNOWSZEGO WYROKU TSUE?
W pierwszej kolejności, zgodnie z moimi przewidywaniami, Trybunał opowiedział się za dopuszczalnością podniesienia przez bank zarzutu potrącenia swojego roszczenia o zwrot kapitału z roszczeniem konsumenta o zwrot świadczeń spełnionych przez niego w wykonaniu nieważnej umowy, w tym również za dopuszczalnością podniesienia go ze skutkiem ewentualnym, tj. na wypadek uznania przez sąd powództwa kredytobiorcy.
Co to jest ewentualny zarzut procesowy potrącenia?
To nic innego, jak przedstawienie do potrącenia przez pozwanego swojego roszczenia o zapłatę, wynikającego z tego samego stosunku prawnego (nie będę na potrzeby niniejszego artykułu omawiał innych sytuacji, umożliwiających zgłoszenie takiego zarzutu, gdyż w tego rodzaju sprawach nie mają one większego znaczenia), na wypadek gdyby sąd uznał powództwo o zapłatę. ”Ewentualny” oznacza że w przeciwieństwie do klasycznego zarzutu potrącenia, pozwany nie uznaje powództwa za zasadne, a wdaje się w spór co do istoty sprawy, wnosząc o jego oddalenie i na wypadek, gdyby sąd przyznał rację powodowi, podnosi, że w takiej sytuacji, jemu również przysługuje roszczenie o zapłatę przeciwko drugiej stronie. Sąd rozpoznaje najpierw jego inne twierdzenia i zarzuty zmierzające do oddalenia powództwa w całości i dopiero kiedy uzna, że są one niezasadne, rozpoznaje zarzut potrącenia. Zarzut ten umożliwia zatem pozwanemu z jednej strony walkę o całkowite wygranie sprawy, a z drugiej zabezpiecza przed konsekwencjami ”pójścia w zaparte”, jakimi są odsetki ustawowe za opóźnienie, naliczane od kwoty wierzytelności powoda od dnia doręczenia bankowi odpisu pozwu/upływu terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty, do dnia zapłaty.
Nie jest to bynajmniej żaden nadany przez TSUE ,,przywilej”, jak zdążyłem już przeczytać w niektórych komentarzach, albowiem w orzecznictwie polskim od lat przyjmuje się, że pozwany może złożyć zarzut potrącenia, również ewentualny, który zostanie przez sąd rozpoznany dopiero po tym, jak ten uzna podstawę i wysokość roszczenia powoda za udowodnioną. Orzecznictwo nie zastrzega takiej możliwości jedynie dla konkretnego rodzaju spraw, a jedynie wymaga aby zarzut taki spełniał wszystkie wymogi proceduralne i materialne.
Podniesienie zarzutu potrącenia w sposób skuteczny wymagać będzie jednak uprzedniego poinformowania konsumenta o konsekwencjach nieważności umowy, w tym o konieczności zwrotu przez niego wypłaconego mu kapitału.
WEZWANIA DO ZAPŁATY ''NA WSZELKI WYPADEK'' NIESKUTECZNE
Kolejną kwestią jest podważenie skuteczności wezwań do zapłaty kierowanych do frankowiczów przez banki, w trakcie trwania procesu o stwierdzenie nieważności umowy i zwrot rat kapitałowo-odsetkowych, w sytuacji, w której bank w takim procesie stoi na stanowisku pełnej ważności i skuteczności umowy.
TSUE uznał właśnie, zgodnie ze stanowiskiem pełnomocników frankowiczów, które było wyrażane od lat, a które było do tej pory ignorowane przez sądy, że tego rodzaju działania są bezskuteczne, do czasu prawomocnego stwierdzenia nieważności umowy przez sąd.
Bank nie może jednocześnie upierać się, że zawarta umowa jest ważna i skuteczna, a z drugiej wzywać do zapłaty wypłaconego konsumentowi kapitału, tj. występować z roszczeniem, które wynika z nieważności umowy (nieistnienia stosunku prawnego).
Praktyczną konsekwencją takiego stanowiska TSUE, jest brak możliwości zasądzenia przez sąd odsetek za opóźnienie od daty oznaczonej w wezwaniu do zapłaty kapitału wystosowanego przez bank, do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności umowy z powództwa konsumenta.
POZOSTAŁE KWESTIE
Po raz kolejny TSUE potwierdził brak możliwości zgłaszania przez bank żądania waloryzacji kapitału.
W kwestii kosztów zaś Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że przy uwzględnieniu zarzutu potrącenia podniesionego przez bank, powinny one zostać rozłożone pomiędzy strony w taki sposób, aby nie zniechęcać konsumentów, do dochodzenia swoich praw.
Co kryje się pod tym ogólnikowym stwierdzeniem? Jest to bardzo ważna sprawa, którą TSUE poruszył już częściowo w niedawnym wyroku (C-746/24, tzw. sprawa Gryczara):
Wyrok C-746/24: TSUE o kosztach postępowania w sprawach o zwrot kapitału. Kolejna duża porażka banków.
Przy uwzględnieniu zarzutu potrącenia, sąd oddala powództwo o zapłatę, do wysokości potrącanej wierzytelności. Powód jest traktowany w tym zakresie, jak strona, która przegrała proces, a zatem bank ma prawo domagać się od niego zwrotu poniesionych przez siebie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
TSUE uczula, że rozłożenie przez sąd kosztów w takiej sytuacji, nie może narażać konsumenta na nadmierne konsekwencje finansowe, co sąd będzie musiał wziąć pod uwagę zwłaszcza w sytuacji, w której roszczenie o zapłatę kapitału jest większe lub równe roszczeniu o zwrot świadczeń uiszczonych na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy.
Pełna treść wyroku w sprawie C-902/24 Herchoski jest dostępna pod tym linkiem.
PODSUMOWANIE
Wyrok TSUE C-902/24, Herchoski należy ocenić pozytywnie, jako kolejny krok w uproszczeniu i uporządkowaniu procedowania spraw frankowiczów i banków.
Cieszy zwłaszcza zakwestionowanie skuteczności sprzecznych działań banków, które jednocześnie twierdzą co innego w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy, a robią co innego w zakresie dochodzenia roszczeń o zwrot kapitału.
Poza tym ważne jest kolejne podkreślenie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, że koszty procesu nie mogą stać się narzędziem do tego aby zmuszać konsumenta, do zaprzestania dochodzenia swoich praw.
Jeżeli masz problem w sprawie frankowej, służymy pomocą, zajmujemy się sprawa frankowymi od lat:
Powiązane wpisy:
22 stycznia 2026 r. kolejny wyrok TSUE (C-902/24, Herchoski) ws. frankowiczów. Potrącenie, wezwanie do zapłaty ,,na wszelki wypadek’’, koszty procesu.
Czy bank może pozywać o zwrot kapitału w 2025 r.?
TSUE C-767/24 (sprawa Kuszycka): podniesienie zarzutu potrącenia nie uniemożliwia przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału
CZYM JEST TEORIA DWÓCH KONDYKCJI I CZY DALEJ OBOWIĄZUJE W 2026 ROKU (WYROK LUBRECZLIK)?