13 lutego 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie C-472/23, odpowiadając na pytania zadane przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie w sprawie sankcji kredytu darmowego. To pierwsza polska sprawa w której Trybunał uznał sankcję kredytu darmowego za proporcjonalną, wskazując jednocześnie że waga naruszenia oraz konsekwencje, jakie wynikają z tego naruszenia dla konsumenta, mogą różnić się w zależności od konkretnego przypadku.
CO TO JEST SANKCJA KREDYTU DARMOWEGO?
Brzmi skomplikowanie? Już wyjaśniamy! Jest to instrument dochodzenia roszczeń od kredytodawcy (banku) stosowany gdy ten nie wykonał swoich obowiązków wynikających z przepisów prawa lub wykonał je w sposób nienależyty.
Polega ona na pozbawieniu kredytodawcy przychodów z tytułu kredytu konsumenckiego, gdy naruszył on oznaczone obowiązki dotyczące treści dokumentu umowy albo limitów kosztów pozaodsetkowych – oznacza to, że oddajesz tylko kapitał, który pożyczyłeś – bez odsetek, prowizji i dodatkowych opłat. Innymi słowy, kredyt staje się dla Ciebie całkowicie darmowy!
Więcej o tym przeczytasz tutaj:
Sankcja kredytu darmowego
DLACZEGO WYROK TSUE Z DNIA 13 LUTEGO 2025 R. JEST TAK WAŻNY?
Po raz pierwszy TSUE wypowiedział się w polskiej sprawie dotyczącej sankcji kredytu darmowego!
Co więcej, Trybunał podkreślił, to co wynikało również z jego poprzednich wyroków. Przede wszystkim wskazał, że dla konsumenta RRSO ma zasadnicze znaczenie – pozwala bowiem konsumentowi ocenić z ekonomicznego punktu widzenia zakres zobowiązania, z jakim wiąże się zawarcie umowy. Ponadto, informacje podane w umowie o kredyt muszą więc być pozbawione wszelkich nieścisłości, które obiektywnie mogą wprowadzić przeciętnego konsumenta, właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego, w błąd, co do zakresu jego praw i obowiązków wynikających z rzeczonej umowy.
Wiele osób zaciąga kredyty, nie zdając sobie sprawy z ukrytych opłat, a z uwagi nieprawidłowo podaną rzeczywistą roczną stopę oprocentowania nie są w stanie określić zakresu swojego zobowiązania względem banku. Dzięki temu wyrokowi konsumenci zyskują dodatkowe narzędzie do walki z nieuczciwymi praktykami instytucji finansowych.
CZEGO DOTYCZYŁY PYTANIA ZADANE PRZEZ POLSKI SĄD TSUE?
Pierwsze pytanie zmierzało zasadniczo do ustalenia, czy okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano RRSO, które okazuje się zawyżone ze względu na to, iż niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe, a tym samym jako niewiążące dla konsumenta, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w przepisie dyrektywy 2008/48.
W drugim pytaniu sąd rozważał czy samo wymienienie przesłanek, które mają uzasadniać podwyższenie opłat związanych z wykonywaniem umowy kredytu, jak również wskazanie pewnych mechanizmów podnoszenia tych opłat, może być uznane za wystarczające, by spełnić warunek, o którym mowa w tym przepisie, a jeżeli nie, to czy można uznać, że niewystarczający zakres informacji jest brakiem informacji uzasadniającym zastosowanie sankcji z wskazanej wyżej dyrektywy.
Trzecie pytanie miało na celu ustalenie, czy sankcja wprowadzona do przepisów krajowych na podstawie art. 23 dyrektywy 2008/48 może być uznana za proporcjonalną, jeżeli niezależnie od rodzaju naruszenia obowiązku informacyjnego skutkuje ona tym, że kredyt będzie nieoprocentowany i bezpłatny, i brak jest innych, mniej dolegliwych i bardziej proporcjonalnych, możliwych do zastosowania sankcji.
JAKICH ODPOWIEDZI UDZIELIŁ TSUE?
Odpowiadając na pierwsze pytanie Trybunał przypomniał, że RRSO ma zasadnicze znaczenie dla konsumenta, pozwala bowiem konsumentowi ocenić z ekonomicznego punktu widzenia zakres zobowiązania, z jakim wiąże się zawarcie umowy o kredyt. Trybunał wskazał jednak, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano RRSO, które okazuje się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy 2008/48.
W odpowiedzi na drugie pytanie Trybunał podkreślił po raz kolejny, że warunki umowy o kredyt powinny, w szczególności w sposób przejrzysty, wskazywać powody i sposób zmiany opłat związanych ze świadczoną usługą, tak aby konsument mógł przewidzieć, w oparciu o jasne i zrozumiałe kryteria, ewentualne zmiany tych opłat. Co za tym idzie, fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.
W przedmiocie pytania trzeciego, Trybunał wskazał, iż art. 23 dyrektywy 2008/48 w związku z jej motywem 47 nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy – jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.
JAK SPRAWDZIĆ, CZY MOŻESZ SKORZYSTAĆ Z SANKCJI KREDYTU DARMOWEGO?
Istnieją spory co do tego, czy sankcja kredytu darmowego powstaje z mocy samego prawa, czy niezbędne jest złożenie w tym przedmiocie oświadczenia bankowi. Nie roszcząc sobie pretensji do ich rozstrzygania, jako adwokat mogę powiedzieć, że w praktyce z reguły lepiej jest zrobić więcej niż mniej.
Aby skorzystać z tej instytucji należy spełnić kilka warunków:
- należy złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie, będące wykonaniem uprawnienia prawnokształtującego przez konsumenta, wskutek którego znajduje zastosowanie sankcja kredytu darmowego;
- w oświadczeniu należy wskazać dane pozwalające na identyfikację kredytobiorcy oraz umowy, oświadczenie o skorzystaniu z sankcji i uzasadnienie zawierające opis błędów jakie naszym zdaniem występują w umowie;
- oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego musi zostać złożone najpóźniej w terminie 1 roku od dnia wykonania umowy;
CO MOŻESZ ZROBIĆ JUŻ TERAZ?
Jeśli masz kredyt lub pożyczkę i chcesz sprawdzić, czy możesz skorzystać z wyroku, jako argumentu w Twojej sprawie TSUE, skontaktuj się z naszą Kancelarią.
🔹 Przeanalizujemy Twoją umowę i sprawdzimy, czy spełnia wymogi prawa.
🔹 Pomożemy Ci dochodzić swoich praw przed bankiem lub instytucją pożyczkową.
🔹 Doradzimy, jak odzyskać pieniądze, jeśli warunki umowy były nieuczciwe.
Nie czekaj – im szybciej podejmiesz działania, tym większa szansa na sukces! Skontaktuj się z nami, a wspólnie znajdziemy najlepsze rozwiązanie dla Ciebie.
☎️ Zadzwoń lub napisz – chętnie pomożemy!
