11 czerwca 2026 r. miało miejsce wydanie przez Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pana Deana Spielmanna opinii w sprawie C-831/24 (Machski). Sprawa ta dotyczy trzech pytań prejudycjalnych zadanych przez Sąd Rejonowy w Białymstoku. Koncentrują się one na kwestiach zakresu dopuszczalnych działań sądów jakie mogą podejmować z urzędu w sprawach dotyczących sporów konsumentów z instytucjami kredytowymi oraz przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego.
Jaka jest treść opinii Rzecznika i co ona oznacza?
STAN FAKTYCZNY SPRAWY
Sprawa dotyczy zawartej w dniu 8 lutego 2017 r. umowy o kredyt konsumencki na kwotę 133 411,29 złotych. Całkowita kwota odsetek wyniosła 54 730,67 zł, kredyt miał być spłacony w 96 ratach miesięcznych.
W umowie określono, że pożyczkobiorca ma prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem płatności ostatniej raty oraz że spłata dokonywana jest zgodnie z pisemną dyspozycją pożyczkobiorcy.
W dniu 14 marca 2024 r. kredytobiorca, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, doręczył bankowi pismo zatytułowane „Reklamacja wraz z wezwaniem do zapłaty oraz oświadczeniem w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim”, w którym powołał się na utratę prawa kredytodawcy do odsetek i innych kosztów rozpatrywanego kredytu, czyli sankcji zwanej „kredytem darmowym”, przewidzianej w tym przepisie ustawy o kredycie konsumenckim, ze względu na to, że bank uchybił w szczególności niektórym obowiązkom informacyjnym przewidzianym w art. 30 ust. 1 tej ustawy.
W pozwie z dnia 10 lipca 2024 r. wniesionym do Sądu Rejonowego w Białymstoku, będącym sądem odsyłającym, zażądał zastosowania sankcji kredytu darmowego i zasądzenia od banku na jego rzecz kwoty 43 505,96 zł, odpowiadającej sumie odsetek i kosztów zapłaconych przez kredytobiorcę w związku z zawarciem umowy o kredyt konsumencki, powiększonej o odsetki ustawowe za opóźnienie i koszty procesu.
Wobec powzięcia przez Sąd Rejonowy w Białymstoku wątpliwości co do dopuszczalnego przez prawo wspólnotowe zakresu przeprowadzanej kontroli sądowej jaką ma on przeprowadzić, jak również wykładni prawa wspólnotowego zdecydował się on na skierowanie do TSUE trzech pytań prejudycjalnych.
PYTANIA PREJUDYCJALNE
1) Czy art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG 2 należy intepretować w ten sposób, że nakłada on na sąd krajowy, przy rozpoznawaniu sprawy, w której konsument powołuje się na obowiązek zwrotu przez kredytodawcę nadpłaconej należności wskutek skorzystania z konsumenta z sankcji przewidzianej w prawie krajowym, polegającej na prawie skierowania do kredytodawcy pisemnego oświadczenia, na mocy którego wygasają obowiązki konsumenta do zapłaty odsetek kapitałowych i innych kosztów kredytu, obowiązek zbadania z urzędu, czy kredytodawca naruszył przepisy krajowe, inne niż te, na które powołał się konsument w skierowanym do kredytodawcy pisemnym oświadczeniu, a których naruszenie również uprawnia konsumenta do skorzystania z powyższej sankcji?
2) Czy art. 10 ust. 2 lit. r) dyrektywy 2008/48/WE należy rozumieć w ten sposób, że wymóg jasnego określenia procedury przedterminowej spłaty nakłada na kredytodawcę obowiązek zredagowania opisu sposobu postępowania, w taki sposób, aby konsument w toku wykonywania umowy miał możliwość bez zasięgania dodatkowych informacji u kredytodawcy (lub czynienia z nim dodatkowych uzgodnień), stwierdzić punkt po punkcie, kto, w jaki sposób i w jakiej kolejności wykonać ma czynności związane z przedterminową spłatą, z wyraźnym oznaczeniem zdarzenia stanowiącego ostatni element tej procedury?
3) Czy art. 23 dyrektywy 2008/48/WE należy intepretować w ten sposób, że brak dopełnienia obowiązku jasnego i zwięzłego opisania procedury przedterminowej spłaty w rozumieniu art. 10 ust. 2 lit. r) tej dyrektywy, rodzi zawsze konieczność zastosowania sankcji wobec kredytodawcy, czy też zastosowanie sankcji zależeć może od stopnia naruszenia wskazanego obowiązku, w szczególności, czy dopuszczalne jest odstąpienie od zastosowania sankcji w sytuacji, gdy procedura przedterminowej spłaty została przedstawiona w sposób niepełny i nie ma to negatywnego wpływu na sferę praw i obowiązków konsumenta w okolicznościach konkretnej sprawy?
TREŚĆ OPINII
Rzecznik Generalny TSUE Dean Spielmann przedstawił swoją opinię jedynie do pierwszego pytania prejudycjalnego.
Zaproponował on, aby na pierwsze pytanie prejudycjalne przedstawione przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (Polska) Trybunał odpowiedział w następujący sposób:
Artykuł 10 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że:
nakłada on na sąd krajowy rozpatrujący spór, w którym konsument powołuje się na zastosowanie sankcji przewidzianej w prawie krajowym mającym na celu wdrożenie art. 23 tej dyrektywy, obowiązek zbadania z urzędu poszanowania obowiązku wskazania w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły w rozumieniu tej dyrektywy informacji wymienionych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy innych niż informacje, w odniesieniu do których uchybienie wyraźnie podnosi konsument.
W ocenie rzecznika zatem na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zbadania, czy umowa kredytowa przedstawia w sposób zwięzły i jasny, wszystkie informacje wymagane przez dyrektywę 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki. Obowiązek ten obejmuje wszystkie elementy wymienione w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, a nie tylko te, których brak lub wadliwość podniósł sam konsument.
ZNACZENIE OPINII
Opinia Rzecznika Generalnego nie kończy postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ostateczne rozstrzygnięcie zostanie przedstawione w wyroku TSUE, który zostanie wydany w późniejszym terminie.
O sprawie tej będę pisał.
Ostatnio, 23 kwietnia 2026 r. TSUE wydał rozstrzygnięcie w sprawie C-744/24, w którym opowiedział się przeciwko możliwości naliczania odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego (np. prowizji), o czym pisałem m.in. w tym artykule:
TSUE C-744/24- bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego
Do TSUE kierowane są kolejne pytania prejudycjalne i można spodziewać się, że będzie ich coraz więcej. Sankcja kredytu darmowego, choć wciąż na początkowym etapie kształtowania się linii orzeczniczej powoli staje się realnym narzędziem do walki z nieuczciwymi praktykami banków.
Jeżeli zastanawiasz się nad tym czy twoja umowa jest wadliwa i umożliwia zastosowanie sankcji kredytu darmowego skontaktuj się z nami:
Powiązane wpisy:
TSUE C-744/24- bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego
TSUE: banki nie mogą żądać odsetek od kwot kredytu nieoddanych do dyspozycji konsumenta – przełomowy wyrok C-744/24
Czy bank może pozywać o zwrot kapitału w 2026r.?
Bardzo ważny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2026 r. o sankcji kredytu darmowego (II CSKP 89/26)