Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) potwierdził właśnie, że praktyka części polskich banków, polegająca na odmowie niezwłocznego zwrotu środków utraconych przez klientów wskutek dokonania nieautoryzowanych transakcji bankowych, w przypadku, w którym bank twierdzi, że utrata ta nastąpiła w konsekwencji rażącego niedbalstwa klienta jest błędna.
Mimo, że reguła ta jest jasno wyrażona w przepisach prawa (ustawie o usługach płatniczych stanowiącej implementację unijnej dyrektywy PSD2) banki nie przestrzegały jej pozostając w sporach z Prezesem UOKiK oraz swoimi klientami.
Teraz, po wydaniu w dniu 15 października 2026 r. wyroku w sprawie C-70/25 (Tukowiecka) przez najważniejszą instytucję sądowniczą UE powinno się to zmienić.
SPÓR Z BANKIEM BĘDĄCY PODSTAWĄ FAKTYCZNĄ SPRAWY C-70/25 (TUKOWIECKA)
Sąd Rejonowy w Koszalinie zwrócił się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym mającym na celu rozstrzygnięcie problemu powstałego w rozpoznawanej przez siebie sprawie, w której to powódka zawarła z z PKO BP S.A. umowę o prowadzenie rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego.
Padła ona następnie ofiarą phishingu popełnionego przez niezidentyfikowanego sprawcę, który podał się za osobę zainteresowaną kupnem przedmiotu wystawionego przez nią na sprzedaż na internetowym portalu aukcyjnym. Wysłał jej on linka wywołującego u niej przekonanie, że pochodzi on z portalu aukcyjnego i że jego celem jest potwierdzenie sprzedaży. Po kliknięciu w otrzymany link powódka weszła na stronę internetową podszywającą się pod witrynę jej banku, a następnie podała na niej swoje dane do logowania do bankowości elektronicznej. Uzyskane w ten sposób dane umożliwiły sprawcy dokonanie przelewu z rachunku powódki na jego rachunek kwoty 3000 złotych. Owa transakcja płatnicza została autoryzowana przez sprawcę oszustwa za pomocą kodu potwierdzającego otrzymanego przez powódkę w wiadomości SMS, który następnie został przez nią przekazany sprawcy wskutek wywołania u niej błędnego przekonania, że w ten sposób następuje potwierdzenie sprzedaży.
Następnego dnia powódka zorientowała się, że doszło do oszustwa, i natychmiast zawiadomiła PKO BP i Policję o nieautoryzowanej transakcji płatniczej. W toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez organy ścigania nie doszło jednak do ustalenia sprawcy oszustwa.
Pomimo niezwłocznego zgłoszenia PKO BP odmówił zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej na rzecz powódki, uzasadniając to między innymi w ten sposób, że szkoda poniesiona przez nią wynikała z braku dochowania, wskutek rażącego zaniedbania, obowiązku przechowywania omawianego instrumentu płatniczego z zachowaniem należytej staranności oraz nieudostępniania go osobom nieuprawnionym.
Następnie powódka wniosła do Sądu Rejonowego w Koszalinie powództwo o zasądzenie od PKO BP na swoją rzecz kwoty 3000 złotych.
W uzasadnieniu żądania powódka podniosła, że PKO BP, jako dostawca usług płatniczych, był zobowiązany do bezzwłocznego zwrotu na jej rzecz jako płatnika, kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej, chyba że istnieją uzasadnione podstawy, by podejrzewać, że płatnik popełnił oszustwo.
PKO BP utrzymywał, że uchybienie przez płatnika jego obowiązkom wskutek rażącego niedbalstwa również stanowi podstawę zwalniającą dostawcę usług płatniczych z obowiązku zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej. PKO BP podnosił w tym względzie, że może samodzielnie ocenić wszystkie przesłanki swej odpowiedzialności za tego rodzaju transakcję i że jest zwolniony z obowiązku zwrotu środków, jeżeli wykaże istnienie takiego niedbalstwa ze strony płatnika.
WYROK TSUE Z DNIA 15 PAŹDZIERNIKA 2026 C-70/25 (TUKOWIECKA)
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 15 października 2026 r. sprawa C-70/25 (Tukowiecka) uznał, że zaprezentowana przez PKO BP interpretacja przepisów artykułu 46 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, która stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 73 i 74 dyrektywy 2015/2366 (PSD2) jest sprzeczna z prawem unijnym:
Artykuł 73 ust. 1 i art. 74 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającej dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylającej dyrektywę 2007/64/WE
należy interpretować w ten sposób, że:
dostawca usług płatniczych nie może odmówić płatnikowi bezzwłocznego zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej w związku z tym, że ów płatnik miał umożliwić dokonanie tej transakcji wskutek rażącego zaniedbania z naruszeniem obowiązków ciążących na nim na mocy art. 69 dyrektywy 2015/2366.
MOTYWY ROZSTRZYGNIĘCIA TSUE
Trybunał wskazał, że celem dyrektywy unijnej 2015/2366, znanej także pod nazwą PSD 2 jest zapewnienie wysokiego standardu ochrony konsumentów czemu służyć ma obowiązek niezwłocznego zwrotu przez bank całości środków pieniężnych utraconych w wyniku dokonania nieautoryzowanej transakcji. Co do zasady w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej bank ma obowiązek zwrócić użytkownikowi kwotę tej transakcji maksymalnie do końca następnego dnia roboczego po dokonaniu zgłoszenia (tzw. zasada D+1).
Na płatniku, tj. kliencie banku ciąży natomiast obowiązek niezwłocznego zawiadomienia dostawcy usług płatniczych (banku) o utracie środków. Musi to nastąpić nie później niż w terminie 13 miesięcy od dnia nieautoryzowanej transakcji płatniczej
Jeżeli płatnik (klient) dokonał zgłoszenia w przewidzianym prawem terminie, bank może odmówić zwrotu środków wyłącznie w jednym przypadku, to jest wówczas gdy uważa on, iż płatnik jest sprawcą oszustwa. Odmowa zwrotu powinna zostać połączona z pisemnym zawiadomieniem przez dostawcę (bank) organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez płatnika (klienta banku).
Umożliwienie odmowy zwrotu środków przez bank z innych przyczyn, już na etapie zgłoszenia przez płatnika utraty pieniędzy byłoby sprzeczne zarówno z treścią art. 73 ust. 1 i art. 74 ust. 1 dyrektywy 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. jak również z celem tej dyrektywy jakim jest wprowadzenie wysokich standardów ochrony konsumenta, nawet jeżeli bank motywuje taką odmowę stwierdzeniem rażącego naruszenia przez płatnika obowiązków wynikających z ustawy o usługach płatniczych.
Doprowadziłoby to również do sytuacji, w której to klienci banków, będący często konsumentami, musieliby wytaczać powództwa przeciwko bankom o zwrot środków pieniężnych utraconych wskutek dokonania nieautoryzowanej transakcji i ponosić koszty zainicjowania procesu oraz czekać miesiącami na rozstrzygnięcie. Aktualnie, z taką sytuacją mamy do czynienia w Polsce, albowiem banki zrobiły sobie z odmowy zwrotu środków powołując się na rażące niedbalstwo swoich klientów, zasadę, o czym pisałem już wcześniej:
Nieautoryzowane transakcje bankowe – praktyka banków a obowiązki wynikające z PSD2
Zwracał na to również uwagę sąd odsyłający- Sąd Rejonowy w Koszalinie.
Obowiązek zwrotu środków utraconych przez klienta banku do końca dnia roboczego następującego po dniu dokonania zgłoszenia ich utraty, nie wyłącza oczywiście możliwości wystąpienia przez bank z żądaniem zwrotu środków przez płatnika w przypadku stwierdzenia, iż do nieautoryzowanej transakcji doszło wskutek naruszenia przez klienta obowiązków wynikających z ustawy o usługach płatniczych przybierającego postać rażącego niedbalstwa.
Należy jednak zauważyć, że czym innym jest możliwość wystąpienia przez banki z takim roszczeniem na późniejszym etapie, a czym innym bezprawna odmowa zwrotu środków płatnikowi już w momencie dokonania przez niego zgłoszenia utraty środków w przypadku stwierdzenia przez niego nieautoryzowanej transakcji płatniczej.
Pełna treść omawianego wyrokuTSUE dostępna jest pod tym linkiem.
ZNACZENIE WYROKU WYDANEGO W SPRAWIE C 70/25
Wyrok powinien skłonić polskie banki do zmiany procedur rozpoznawania reklamacji klientów zgłaszających nieautoryzowane transakcje.
Dotychczas banki często odmawiały niezwłocznego zwrotu środków, bądź też zwracały je, po czym po negatywnym rozpoznaniu reklamacji klienta, dokonywały samodzielnego pobrania środków zgromadzonych na jego rachunku. Bywało również, że w inny sposób modyfikowały zasady zwrotu środków, poprzez np. skrócenie czasu na dokonanie zgłoszenia przez płatnika, czy wydłużenie czasu na rozpoznanie jego reklamacji.
Powyższe praktyki są całkowicie sprzeczne z prawem, nie można odmówić zwrotu środków, jeżeli nie ma dowodów na to, aby to płatnik był sprawcą oszustwa, a bank odmawiając zwrotu środków nie złożył jednocześnie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do właściwych organów ścigania.
Długofalowym skutkiem może być również odwrócenie ról procesowych, dotychczas bowiem to głównie banki występowały w roli pozwanych, a ich klienci musieli inicjować sprawy sądowe celem odzyskania swoich środków. Teraz częściej powinna występować sytuacja, w której bank zwróci swojemu klientowi środki, po czym, jeżeli stwierdzi jego rażące niedbalstwo, które spowodowało dokonanie nieautoryzowanej transakcji, zażąda ich zwrotu. W przypadku odmowy bankowi pozostanie wystąpienie na drogę sądową, nie może on bowiem samodzielnie pobrać sobie żądanej kwoty z rachunku bankowego płatnika.
Wyrok powinien również skłonić banki do zwiększenia poziomu bezpieczeństwa swojej bankowości elektronicznej, albowiem pozwoli im to uniknąć sporów z klientami na tle prawidłowej autoryzacji transakcji i wypełnienia przez obie strony umowy o świadczenie usług płatniczych swoich ustawowych obowiązków.
PODSUMOWANIE
Wyrok TSUE z 15 października 2026 r. powinien doprowadzić do zwiększenia ochrony klientów banków oraz zmienić zasady postępowania banków przy zgłaszaniu przez nich nieautoryzowanej transakcji. Trybunał jednoznacznie dał bowiem do zrozumienia, że odmowa zwrotu środków płatnikowi już na etapie dokonania zgłoszenia o ich utracie jest sprzeczna z prawem unijnym.
Jeżeli pozostajesz w sporze z bankiem zapraszamy do kontaktu. Od lat prowadzimy spory z bankami i pomagamy w zawieraniu ugód sądowych.
Powiązane wpisy:
TSUE C-767/24 (sprawa Kuszycka): podniesienie zarzutu potrącenia nie uniemożliwia przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału
TSUE C-744/24- bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego
TSUE C-510/25 (Adazik) już 10 września 2026 r.- stosowanie teorii salda i odsetki dla kredytobiorców
Sankcja kredytu darmowego- kolejne pytania do TSUE. Co oznaczają dla kredytobiorców?