W ostatnich miesiącach sporo się dzieje wokół sankcji kredytu darmowego (SKD). Jeżeli chcesz dowiedzieć się, czym jest sankcja kredytu darmowego, kiedy można z niej skorzystać i jakie konsekwencje może mieć dla kredytobiorcy, szczegółowe informacje znajdziesz w osobnym artykule:
Sankcja kredytu darmowego
Zarówno Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), jak i Sąd Najwyższy zajmują się kolejnymi zagadnieniami związanymi z sankcją kredytu darmowego, czyli mechanizmem mającym za zadanie dyscyplinować banki i zapewniać ochronę konsumentom.
SANKCJA KREDYTU DARMOWEGO ZMIANY W 2026 R.
W kwietniu 2026 zapadł wyrok TSUE 2026 w sprawie C-744/24, dotyczący dopuszczalności praktyki naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem, który omawiałem już na blogu:
TSUE C-744/24- bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego
W czerwcu 2026 roku Rzecznik Generalny TSUE przedstawił istotną opinię w sprawie C-831/24 (Machski) dotyczącą m.in. roli i zakresu działania sądu rozstrzygającego roszczenia konsumenta.
Z kolei w lipcu 2026 roku Sąd Najwyższy po raz pierwszy tak kompleksowo zajął się problematyką sankcji kredytu darmowego. Wyrok z dnia 8 lipca 2026 roku wydany w sprawie II CSKP 89/26 ma bardzo istotne znaczenie albowiem Sąd Najwyższy po raz pierwszy tak zdecydowanie wypowiedział się o konieczności prawidłowego wykonywania przez banki obowiązków informacyjnych w zakresie sporządzania rzetelnego harmonogramu spłat oraz o skutkach niezrealizowania tego wymogu. Orzeczenie to omawiam szerzej w osobnym artykule:
Bardzo ważny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2026 r. o sankcji kredytu darmowego (II CSKP 89/26)
Na tym jednak nie koniec. Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trafiają kolejne pytania prejudycjalne, kierowane przez polskie sądy dotyczące tzw. sankcji kredytu darmowego.
CZY SĄD MOŻE ZASTOSOWAĆ SANKCJĘ KREDYTU DARMOWEGO Z URZĘDU?
Jedno z najnowszych pytań prejudycjalnych zostało skierowane przez Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygn. II C 145/26. Sąd Rejonowy zwrócił się do TSUE o rozpatrzenie kwestii, czy w sytuacji w której konsument nie powołał się na przysługujące mu uprawnienia wynikające z sankcji kredytu darmowego, sąd rozpatrujący jego sprawę może zadziałać z urzędu?
Jest to bardzo istotne zagadnienie z punktu widzenia praktyki prowadzenia spraw dotyczących SKD. Jeżeli TSUE dopuści możliwość działania sądu, mogłoby to zwiększyć zakres ochrony konsumentów, często nieświadomych faktu, że zawarte przez nich umowy kredytowe zawierają nieprawidłowości. Dopuszczenie takiego działania stanowiłoby również realizację celów dyrektywy 200/48 – przewidziane tą dyrektywą sankcje mają być bowiem skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
C-821/26 DŁUSAK – CZY OŚWIADCZENIE O SKORZYSTANIU Z SANKCJI KREDYTU DARMOWEGO MOŻE ZOSTAĆ ZGŁOSZONE PRZEZ KURATORA?
Kolejna sprawa, C-821/26 Dłusak, również została zainicjowana przez Sąd Rejonowy w Białymstoku. W sprawie tej, bank domagał się od konsumenta zapłaty zaległych rat pożyczki. Próby doręczenia odpisu pozwu pozwanemu zakończyły się niepowodzeniem, w związku z czym ustanowiono kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Kurator w sprzeciwie od nakazu zapłaty podniósł kwestię skorzystania z sankcji SKD. Oświadczenie kuratora zostało zamieszczone w piśmie procesowym skierowanym do sądu, a nie złożone bezpośrednio bankowi. Problem polegał również na tym, że upłynął już roczny termin przewidziany w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim.
Na kanwie tej sprawy, sąd zadał więc TSUE aż trzy pytania.
Po pierwsze – czy zastosowanie przez sąd SKD (skutkujące zwolnieniem konsumenta od obowiązku zapłaty odsetek kapitałowych i innych kosztów kredytu) jest uzależnione od uprzedniego złożenia przez konsumenta bezpośrednio kredytodawcy pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z tej sankcji. W praktyce chodzi więc o odpowiedź na pytanie, czy konsument, który dopiero w toku procesu dowiedział się o możliwości skorzystania z SKD, może skutecznie powołać się na tę sankcję w piśmie procesowym skierowanym do sądu, bez wcześniejszego składania odrębnego, pozasądowego oświadczenia bankowi.
W drugim pytaniu Sąd pyta o to, czy kurator ustanowiony dla pozwanego konsumenta nieznanego z miejsca pobytu może jego imieniu złożyć oświadczenie, od którego uzależnione jest zastosowanie SKD.
Ostatnia kwestia, to czy uprawnienie konsumenta do skorzystania z SKD wygasa z upływem rocznego terminu (liczonego od wykonania umowy) również w sytuacji, gdy sankcja ta jest powoływana przez konsumenta albo uwzględniana przez sąd jako środek obrony przed roszczeniem kredytodawcy o zapłatę odsetek lub innych kosztów kredytu.
Wątpliwość sądu dotyczy zatem tego, czy sankcja może być uznana za skuteczną i odstraszającą, jeżeli po upływie określonego terminu bank zachowuje korzyści ekonomiczne wynikające z naruszenia obowiązków informacyjnych. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy konsument powołuje się na sankcję kredytu darmowego nie jako podstawę własnego roszczenia, lecz jako środek obrony przed roszczeniem banku o zapłatę.
PODSUMOWANIE
Ostatnie rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, TSUE oraz opinia Rzecznika Generalnego Trybunału wraz z omawianymi w tym artykule pytaniami są dowodem na rosnące zainteresowanie sądów i kredytobiorców instytucją sankcji kredytu darmowego.
Należy spodziewać się dalszych pytań i pojawiania się coraz to nowych, szczegółowych zagadnień związanych z tą instytucją, którymi będą zajmowały się sądy i trybunały, na czele z TSUE oraz praktycy i teoretycy prawa.
Jeżeli chcesz, abyśmy zajęli się twoją sprawą i przeanalizowali czy twoja umowa zawiera wady umożliwiające skorzystanie z instytucji sankcji kredytu darmowego oraz ocenili jakie możliwości daje ci aktualne orzecznictwo prosimy o kontakt.
Powiązane wpisy:
TSUE: banki nie mogą żądać odsetek od kwot kredytu nieoddanych do dyspozycji konsumenta – przełomowy wyrok C-744/24
TSUE C-744/24- bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego
Opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-831/24 (Machski) korzystna dla kredytobiorców
TSUE: Sankcja Kredytu Darmowego po raz pierwszy w polskiej sprawie! Co to oznacza dla Ciebie?